Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

Những nội dung mới và các hoạt động triển khai thực hiện Bộ Luật lao động năm 2012

10/10/2012

Bộ luật Lao động đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2012 và đã được Chủ tịch nước công bố tại Lệnh số 08/2012/L-CTN ngày 2 tháng 7 năm 2012 (sau đây gọi là Bộ luật Lao động 2012), sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 05 năm 2013. So với Bộ luật Lao động hiện hành, kết cấu của Bộ luật Lao động 2012 không có Lời nói đầu, có 17 chương và 242 điều (tăng 19 Điều), tất cả các Điều đều được đặt tên, các Chương được cơ bản chia thành mục để thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện.


NHỮNG ĐIỂM MỚI CHỦ YẾU

Bộ luật Lao động 2012 có các điểm mới chủ yếu sau:

1. Đã kịp thời thể chế hóa mục tiêu, quan điểm, định hướng xây dựng đất nước ta trong giai đoạn mới của Đảng Cộng sản Việt Nam thể hiện qua văn kiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), Chiến lước phát triển kinh tế xã hội 2011-2020 và phù hợp với định hướng sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

2. Đã điều chỉnh kịp thời những đòi hỏi từ thực tiễn vận hành của thị trường lao động và quan hệ lao động trong thời gian gần đây. Cụ thể là:

- Thêm một mục có nội dung hoàn toàn mới về cho thuê lại lao động, gồm 6 điều (từ Điều 53 đến Điều 58), trong đó quy định những vấn đề cơ bản, chủ yếu về hình thức sử dụng lao động mới xuất hiện ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Như vậy, nếu như trước đây các quy định pháp luật hiện hành không thừa nhận quan hệ cho thuê lại lao động thì đến nay Bộ luật Lao động 2012 đã chính thức thừa nhận dạng quan hệ lao động đặc biệt này để tăng tính linh hoạt cho việc chắp nối cung cầu của thị trường lao động và bảo vệ quyền lợi của người lao động.

- Bổ sung mới một số quy định về việc tuyển dụng và sử dụng người lao động giúp việc gia đình để đáp ứng các nhu cầu của thực tiễn sử dụng và tuyển dụng những lao động này. Theo đó, Bộ luật Lao động 2012 đã định nghĩa cụ thể về lao động là người giúp việc gia đình, các công việc trong gia đình là các công việc cụ thể nào (gồm: công việc nội trợ, quản gia, chăm sóc trẻ, chăm sóc người bệnh, người già, lái xe, làm vườn và các công việc khác nhưng không liên quan đến hoạt động thương mại), các điều kiện và trách nhiệm của chủ sử dụng lao động giúp việc gia đình.

- Sửa đổi bổ sung thêm các quy định về hợp đồng lao đọng, thời giờ làm việc thời giờ nghỉ ngơi, kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất, an toàn vệ sinh lao động, công đoàn, giải quyết tranh chấp lao động và đình công…

3. Đã bảo đảm tốt hơn các quyền của người lao động cũng như quy định trách nhiệm đối với họ một cách rõ ràng hơn để góp phần bảo vệ người lao động trong quá trình lao động thông qua hàng loạt các quy định mới về dịch vụ việc làm; quyền tự do lựa chọn việc làm; hợp đồng lao động; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề; đối thoại tại nơi làm việc, thương lượng tập thể, khái niệm về tiền lương, cơ chế và các tiêu chí xác định lương tối thiểu, thời giờ làm việc thời giờ nghỉ ngơi, kỷ luật lao động, bảo vệ sức khỏe, an toàn nghề nghiệp của người lao động ở Chương an toàn vệ sinh lao động, thời gian nghỉ thai sản, công đoàn…..

4. Góp phần bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích chính đáng của người sử dụng lao động trong quá trình tuyển dụng và sử dụng lao động thông qua các quy định về hợp đồng lao động, quy định quyền tham gia các hiệp hội nghề nghiệp, quy định quyền đóng cửa doanh nghiệp trong thời gian đình công, quy định về thương lượng tập thể, thỏa ước lao động tập thể, cơ chế xác định tiền lương tối thiểu thông qua Hội đồng tiền lương quốc gia (là cơ chế ba bên, có sự tham gia bắt buộc của một bên là tổ chức đại diện người sử dụng lao động…), bãi bỏ trách nhiệm lập Quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm của chủ sử dụng lao động…

5. Mang đến sự chủ động và linh hoạt cao hơn cho các chủ thể tham gia xác lập và tiến hành quan hệ lao động. Cụ thể là:

- Bổ sung thêm 2 mục mới quy định về đối thoại tại nơi làm việc và thương lượng tập thể trong Chương VI nhằm tăng sự chủ động, linh hoạt của người lao động/đại diện tập thể người lao động và người sử dụng lao động/tổ chức đại diện người sử dụng lao động trong việc đối thoại, thương lượng giữa các bên nhằm xác lập điều kiện lao động mới cao hơn luật, có lợi hơn cho người lao động và xây dựng quan hệ lao động hài hòa nhằm phòng ngừa và giải quyết những vướng mắc giữa các bên trong quan hệ lao động.

- Bổ sung quy định mới về hình thức làm việc không trọn thời gian để đáp ứng với nhu cầu của thị trường lao đọng, cũng như tăng thêm lựa chọn cho các bên khi tuyển dụng và sử dụng lao động. Với hình thức làm việc này người lao động làm việc không trọn thời gian được hưởng lương, các quyền và nghĩa vụ như những người lao động làm việc trọn thời gian; có quyền bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động, vệ sinh lao động trong khi làm việc.

- Bổ sung thêm các quy định mới trong việc giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng lao động nhằm tăng cường sự bình đẳng và linh hoạt giữa các bên như: bổ sung nguyên tắc giao kết hợp đồng lao động trên tinh thần tự do, tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, trung thực và hợp tác nhưng không được trái pháp luật, thỏa ước lao động tập thể (nếu có) và đạo đức xã hội; bổ sung nội dung về nghĩa vụ cung cấp thông tin liên quan trực tiếp đến việc giao kết hợp đồng lao động khi có yêu cầu của một trong hai bên trước khi giao kết hợp đồng lao động; sửa đổi, bổ sung các quy định về loại hợp đồng lao động, chấm dứt hợp đồng lao động, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm; bổ sung một mục về hợp đồng lao động vô hiệu…

6. Là một bước tiến mới trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, là công cụ quan trọng nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật lao động, hiệu quả quản lý nhà nước về lao động.

Các quy định về thỏa ước lao động tập thể, tiền lương đã bãi bỏ việc đăng ký thỏa ước lao động tập thể, thang lương, bảng lương của chủ sử dụng lao động nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính. Thay vào đó là cơ chế hậu kiểm: gửi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để biết. Ngoài ra, Bộ luật Lao động 2012 cũng quy định người sử dụng lao động sử dụng dưới 10 người lao động phải thực hiện những quy định của Bộ luật này, nhưng được giảm, miễn một số tiêu chuẩn và thủ tục theo quy định của Chính phủ. Bên cạnh đó, Bộ luật Lao động 2012 cũng đã sửa đổi, bổ sung các quy định về nội dung quản lý nhà nước về lao động, thẩm quyền quản lý nhà nước về lao động, thanh tra lao động để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật lao động, hiệu quả quản lý nhà nước về lao động.

7. Là một bước tiến mới nhằm hài hòa các quy định về vấn đề lao động trong các Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, đặc biệt là các Công ước của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) thông qua các quy định như khái niệm về cưỡng bức lao động, đối xử bình đẳng giữa lao động nam và lao động nữ, tiêu chí và cơ chế xác định tiền lương tối thiểu, quan hệ việc làm, sử dụng lao động trẻ em, người chưa thành niên……

8. Góp phần giải quyết một cách cơ bản mối quan hệ giữa các luật chuyên ngành đã ban hành và luật dự kiến ban hành trong lĩnh vực lao động.

Được xác định là luật “gốc” trong lĩnh vực lao động nên đối với các Luật đã ban hành mà được tách ra từ các nội dung của Bộ luật Lao động hiện hành như Luật đưa người lao động Việt nam đi làm việc ở nước ngoài, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Dạy nghề…, Bộ luật Lao động 2012 đã giải quyết hợp lý mối quan hệ Bộ luật Lao động 2012 với các luật này theo hướng chỉ quy định những vấn đề chung nhất của lĩnh vực đó trong Bộ luật Lao động 2012, còn các quan hệ cụ thể của lĩnh vực chuyên ngành sẽ do Luật riêng đó điều chỉnh.

Đối với các luật dự kiến ban hành trong thời gian tới (như Luật Việc làm, Luật Tiền lương tối thiểu, Luật An toàn vệ sinh lao động, Luật tố tụng lao động), Bộ luật Lao động 2012 chỉ chứa đựng các quy định ở mức nguyên tắc các quy định chung về các lĩnh vực này để căn cứ vào đó ban hành các văn bản hướng dẫn điều chỉnh thực tiễn trong thời gian chưa ban hành các Luật chuyên ngành, còn các vấn đề cụ thể của từng lĩnh vực sẽ được quy định cụ thể bởi luật đó.

CÁC HOẠT ĐỘNG TRIỂN KHAI THỰC HIỆN BỘ LUẬT LAO ĐỘNG 2012

Thứ nhất, rà soát các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn Bộ luật Lao động hiện hành, thống kê các văn bản cần sửa đổi, bổ sung, các văn bản cần bãi bỏ để phù hợp với Bộ luật Lao động năm 2012

Từ tháng 10/2012 đến tháng 5/2013, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các Bộ ngành và các đơn vị liên quan tiến hành công việc rà soát các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn Bộ luật Lao động hiện hành để đưa ra danh mục các văn bản quy phạm pháp luật cần phải được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế cho phù hợp với nội dung mới của Bộ luật Lao động.

Thứ hai, xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ và một số Bộ ngành liên quan thực hiện công việc soạn thảo các Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Dự kiến sẽ phải ban hành 13 Nghị định từ nay đến thời điểm có hiệu lực của Bộ luật Lao động 2012 và ban hành các Thông tư, Thông tư liên tịch trong năm 2013.

Thứ ba, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về Bộ luật Lao động, gồm 4 công việc cụ thể sau:

- Tập huấn nội dung mới của Bộ luật Lao động

Từ tháng 10/2012 – 4/2013, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các Bộ ngành liên quan biên soạn tài liệu và tiến hành tập huấn cho các báo cáo viên các Bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, công ty nhà nước. Sau đó, trên cơ sở tài liệu đã biên soạn và kết qua tập huấn của Bộ, cá Bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, công ty nhà nước sẽ tiến hành tập huấn cho rộng rãi các đối tượng theo phạm vi quản lý ngành, theo địa bàn.

- Giới thiệu, phổ biến các nội dung mới của Bộ luật Lao động cho người lao động bằng các hình thức phù hợp với từng địa bàn.

Từ tháng 1-5/2013, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các cơ quan có liên quan thực hiện các công việc nhằm giới thiệu, phổ biến các nội dung mới của Bộ luật Lao động cho người lao động thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, tờ rơi….để mọi người lao động được biết.

- Thực hiện các chuyên mục, chương trình, tin, bài phổ biến Bộ luật Lao động và các văn bản hướng dẫn thi hành trên báo chí, truyền hình.

Định kỳ hàng tháng, hàng quý, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với cơ quan báo chí, truyền hình ở trung ương, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền hình địa phương thực hiện các chuyên mục, chương trình, tin, bài phổ biến Bộ luật Lao động 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành trên báo chí, truyền hình để mọi đối tượng quan tâm được biết.

- Tổ chức cuộc thi tìm hiểu nội dung Bộ luật Lao động 2012
Khoảng Quý I và Quý II năm 2013, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với cơ quan báo chí, truyền hình tổ chức cuộc thi tìm hiểu nội dung Bộ luật Lao động năm 2012 nhằm phát động sâu rộng phong trào tìm hiểu nội dung của Bộ luật Lao động trước khi Bộ luật Lao động 2012 có hiệu lực để qua đó nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành Bộ luật Lao động.

Thứ tư, dịch Bộ luật Lao động và các văn bản hướng dẫn thi hành ra tiếng Anh

Khoảng Quý IV năm 2012, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội phối hợp với Thông tấn xã Việt Nam, Văn phòng Chính phủ, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) sẽ tiến hành dịch toàn bộ nội dung của Bộ luật Lao động 2012 ra tiếng Anh để phát hành cho các đối tượng quan tâm, các chủ sử dụng lao động có quốc tịch nước ngoài, người lao động nước ngoài ở Việt Nam.

Thứ năm, kiểm tra và sơ kết tình hình thực hiện Bộ luật Lao động

Định kỳ hàng năm, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội tiến hành tổ chức kiểm tra tình hình thực hiện Bộ luật Lao động tại các địa phương, tập đoàn, tổng công ty để kịp thời phát hiện các vi phạm và chấn chỉnh kịp thời và lấy số liệu đầu vào để tổ chức Hội nghị sơ kết 2 năm tình hình thực hiện Bộ luật Lao động.

TS. Phạm Minh Huân
Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội


Xem