Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

Vai trò của lực lượng lao động có tay nghề trong việc xây dựng nông thôn mới

19/10/2012

Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đã được Đạo hội lần thứ XI của Đảng (tháng 1-2011) xác định là một khâu đột phá để đảm bảo đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Đây là một nhiệm vụ rất cơ bản đồng thời cũng rất cấp bách, cần được quan tâm thực hiện ở nhiều cấp khác như: từ những người lao động ở các cơ sở sản xuất kinh doanh cho đến các chuyên gia, nhà quản lys (quản lý doanh nghiệp, quản lý nhà nước) và các nhà hoạch định chính sách ở tầm vĩ mô. Mặt khác phát triển nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết phát triển kinh thế - xã hội nhanh và bền vững.

Trong toàn bộ vấn đề nhân lực ở nước ta hiện nay, điều cần quan tâm là chất lượng lao động có tay nghề ở nông thôn còn quá thấp. Chất lượng lao động nông thôn thấp đã làm cho thu nhập của người lao đọng không thể tăng nhanh; gây ra chênh lệch giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn ngày càng xa thêm, làm giảm tiến trình xây dựng nông thôn mới. Chính sách xóa đói giảm nghèo tuy đã đạt được một số kết quả, nhưng rõ ràng không thể chỉ dừng lại ở việc cấp đất, tặng nhà, thực hiện chính sách “ưu đãi” hộ nghèo, mà việc giảm nghèo phải được thực hiện chủ yếu bằng việc nâng cao chất lượng cho lao động nông thôn; nói cách khác, bằng việc đào tạo nghề cho họ, để họ làm việc với năng suất và chất lượng cao hơn, để có thể thoát nghèo và giàu lên ngay trên chính mảnh đất quê hương mình. Vì vậy, có thể nói, lao động có nghề giữ vai trò trọng tâm trong việc xây dựng nông thôn mới hay để xây dựng thành công nông thôn mới nhất thiết cần có lao động có nghề. Chúng ta cũng biết rằng, để xây dựng thành công nông thôn mới không thể dựa vào nguồn nhân lực chất lượng thấp, không có nghề. Sự thành bại của chương trình Quốc gia này chính là nguồn lao động đã qua đào tạo, lao động có nghề. Xây dựng nông thôn mới cũng là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Vì vậy, việc đào tạo nghề cho lao động nông thôn là hết sức cần thiết, cấp bách. Lao động nông thôn trở thành công nhân trên chính quê hương mình thì việc li nông không không li hương mới hiệu quả. Đề án Quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã xác định: “Đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn, thúc đẩy đưa công nghiệp hóa vào nông thôn, giải quyết việc làm và dịch chuyển nhanh cơ cấu lao động nông thôn” (Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020). Đây là chủ trương đúng, đáp ứng nguyện vọng của thanh niên nông thôn nhưng vấn đề là đào tạo nghề phải có hiệu quả. Qua học nghề, người lao động phải có kiến thức, kỹ năng nghề, biết vận dụng vào công việc một cách có kỹ thuật, đáp ứng được yêu cầu của công việc, góp phần tăng năng suất lao đọng và hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, thực tiến quá trình triển khai thác thực hiện đã cho thấy việc dạy nghề cho lao động nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, bất cập từ chính sách để tổ chức thực hiện ở cơ sở: - Dạy nghề cho lao động nông thôn ở một số địa phương, trong chỉ đạo chưa thực hiện đồng bộ các chủ trương, chính sách về xây dựng nông thôn mới. Chưa xây dựng được quy hoạch vùng sản xuất theo quy mô cấp xã như mục tiêu đề ra. - Sự phối hợp giữa các sở, ngành (Lao động – Thương binh và Xã hội, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công thương, Nội vụ…) chưa sâu sát, thiếu cụ thể. Ở nhiều địa phương, một số ngành chưa thực sự vào cuộc, trong khi năng lực một số cơ sở dạy nghề còn hạn chế. - Dạy nghề phi nông nghiệp phụ thuộc rất lớn vào khả năng sản xuất của làng nghề truyền thống và khả năng tiêu thụ hàng tiểu thủ công nghiệp của doanh nghiệp; số lao động sau học nghề có việc làm ổn định không cao do thiếu quy hoạch cả về quy mô sản xuất và quy mô tổ cức vùng nguyên liệu (như nghề đan mây, tre, cói….), do thiếu vốn. Việc tổ chức dạy nghề cho lao động nông thôn gắn kết với doanh nghiệp theo nguyên tắc dạy nghề theo nhu cầu của doanh nghiệp, cầu thị trường lao động; dạy nghề theo địa chỉ, theo đơn đặt hàng của người sử dụng lao động vẫn bất cập. Với mục tiêu dạy nghề cho lao động nông thôn đảm bảo nâng cao kỹ năng nghề để người nông dân sản xuất có hiệu quả, tăng thu nhập, có cơ hội tìm được việc làm ổn định từ 70%-80%; từng bước tổ chức lại sản xuất tiến tới sản xuất hàng hóa, chuyển đổi cơ cấu lao động trong nông nghiệp, nông thôn nhằm xây dựng nông thôn mới phải xác định quyết tâm cao cùng với thái độ trách nhiệm của cả hệ thống chính trị để thực hiện có hiệu quả. Vì vậy, trong quá trình thực hiện, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các cơ sở đào tạo doanh nghiệp. Thực tế thời gian qua cho thấy, ở nơi nào có sự phối hợp tốt giữa các đối tác có liên quan thì đào tạo nghề đạt kết quả tích cực, người dân có việc làm, năng suất và thu nhập của người dân được nâng lên, giảm nghèo bền vững. Phát triển bền vững phải tính đến an sinh xã hội, mà quan trọng nhất là thu nhập của người lao động phải cao thì mới thu hút được họ ở lại nông thôn, mới đạt được mục đích li nông không li hương. Có làm được như vậy chúng ta mới kỳ vọng vào sự phát triển nông thôn mới với một diện mạo mới mà người lao động có tay nghề vừa là động lực vừa là mục tiêu để phát triển nông thôn mới. PGS.TS Cao Văn Sâm Phó Tổng cục trưởng Tổng cục dạy nghề
Xem