Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

Giải quyết việc làm cho người lao động trong bối cảnh suy giảm kinh tế

30/07/2014

Năm 2013, kinh tế thế giới vẫn còn nhiều bất ổn và biến động phức tạp, triển vọng kinh tế toàn cầu mặc dù có nhiều dấu hiệu phục hồi nhưng nhìn chung chưa vững chắc, ở trong nước, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất, dừng hoạt động hoặc giải thể, số người lao động bị mất việc làm và thiếu việc làm gia tăng,... Trong bối cảnh đó, tạo việc làm cho người lao động được xem là một thách thức lớn, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển có lực lượng lao động lớn như Việt Nam với khoảng 53,65 triệu người (chiếm khoảng 60% dân số cả nước) và bình quân hàng năm có khoảng 1 triệu người bước vào độ tuổi lao động, tạo sức ép lớn về nhu cầu việc làm mỗi năm.

 
Việc Chính phủ kịp thời ban hành hai Nghị quyết quan trọng là Nghị quyết số 01/NQ-CP về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách Nhà nước năm 2013 và Nghị quyết số 02/NQ-CP về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu,... đã giúp cho nền kinh tế xã hội nước ta có nhiều chuyển biến tích cực: Tỷ lệ tăng trưởng kinh tế đạt 5,42%, chỉ só giá tiêu dùng được kiểm soát, tăng 6,04% so với tháng 12/2012, thấp nhất trong 10 năm trở lại đây, đầu tư toàn xã hội tăng 8% so với năm trước và bằng 30,4% GDP, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ước đạt 21,6 tỷ USD (tăng 54,5% so với cùng kỳ năm 2012),... tạo tiền đề quan trọng trong việc giải quyết việc làm cho người lao động.
Năm 2013, số doanh nghiệp gặp khó khăn phải giải thể hoặc ngừng hoạt động là 60.737 doanh nghiệp (tăng 11,9% so với năm 2012) song chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ nên số lao động b| mất việc làm không nhiều, hơn nữa, với việc có khoảng 76.955 doanh nghiệp được thành lập mới trong năm 2013 (tăng 10,1% so với năm 2012) đã góp phần thu hút thêm số lượng đáng kể lao động vào làm việc. Ngoài ra, hiện nay tại nhiều doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu chế xuất, nhất là ở khu vực phía Nam như Bình Dương, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh,... nhu cầu tuyển dụng lao động vẫn ở mức cao, chủ yếu là lao động phổ thông nên khi bị mất việc làm người lao động có thể tìm được công việc phù hợp tại các doanh nghiệp khác.
Bên cạnh biện pháp phát triển kinh tế, việc hỗ trợ tạo và tự tạo việc làm cho người lao động thông qua dự án vay vốn tạo việc làm từ Quỹ Quốc gia về việc làm trong năm 2013 cũng được đẩy mạnh. Với tổng nguồn Quỹ trên 5.800 tỷ đồng (trong đó, nguồn do Trung ương quản lý trên 4.300 tỷ đồng, nguồn địa phương thành lập là 1.500 tỷ), Quỹ quốc gia về việc làm ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tạo và tạo việc làm cho người lao động. Năm 2013, Quỹ này đã giúp tạo việc làm cho khoảng 120.000 lao động, nhất là đã tạo điều kiện cho các nhóm đối tượng yếu thế như lao động là người khuyết tật, lao động là người dân tộc thiểu số, lao động vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp có cơ hội vay vốn phát triển sản xuất kinh doanh, tạo việc làm cho bản thân và cộng đồng.
Song song với đẩy mạnh tạo việc làm trong nước, năm 2013, hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cũng thu được những kết quả khích lệ. Cùng với việc củng cố và phát triển các thị trường truyền thống lớn như Đài Loan, Nhật Bản, Malaysia, thực hiện nhiều biện pháp quyết liệt và đồng bộ để mở lại thị trường Hàn Quốc, đồng thời mở thêm các hình thức hợp tác lao động mới nhu chương trình thí điểm đưa điều dưỡng viên đi làm việc tại Nhật Bản, Cộng hòa Liên bang Đức,... nên trong năm cả nước vẫn đưa được 88.155 lao động Việt Nam đi làm việc nước ngoài theo hợp đồng (đạt 103,7% kế hoạch năm).
Bên cạnh đó, sau 5 năm triển khai thực hiện, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đã đi vào cuộc sống, được xã hội thừa nhận hiệu quả, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế, khi hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp gặp khó khăn, người lao động bị mất việc làm thì bảo hiểm thất nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ bù đắp một phần thu nhập trong thời gian người lao động bị thất nghiệp và giúp họ sớm quay trở lại thị trường lao động. Đến nay, đã có khoảng 8,421 triệu người tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Năm 2013, cả nước có 454.840 người thất nghiệp có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng, trong đó, có 397.816 người được tư vấn giới thiệu việc làm, 10.610 người được hỗ trợ học nghề để duy trì hoặc chuyển đổi việc làm.
Ngoài ra, nhằm nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động, những năm qua Chương trình mục tiêu quốc gia việc làm và dạy nghề giai đoạn 2012 – 2015 đã hỗ trợ đầu tư, nâng cao năng lực hệ thống Trung tâm giới thiệu việc làm tập trung chủ yếu vào việc hỗ trợ cung cấp trang thiết bị phục vụ cho hoạt động của sàn giao dịch việc làm và hệ thống thông tin thị trường lao động. Trong năm 2013, có khoảng 800 phiên giao dịch việc làm đã được tổ chức tại các sàn giao dịch việc làm ở 44 tỉnh, thành phố trong cả nước, bình quân một phiên giao dịch thu hút từ 30-40 doanh nghiệp và 600-700 lao động tham gia, trong đó có khoảng 350-450 lao động được sơ tuyển, phỏng vấn thông qua sàn giao dịch việc làm. Song song với việc tổ chức sàn giao dịch việc làm tại trung tâm, nhiều địa phương đã tổ chức các sàn giao dịch vệ tinh, lưu động và các ngày hội tư vấn, giới thiệu việc làm, từng bước đưa thông tin đến với người lao động, người sử dụng lao động, đồng thời đem lại cơ hội cho lao động thuộc hộ nghèo, lao động là người dân tộc thiểu số, khu vực vùng sâu, vùng xa có cơ hội tiếp cận với thị trường lao động, tìm kiếm việc làm, tạo thu nhập, góp phần giảm nghèo bền vững.
Năm 2013, mặc dù tình hình kinh tế - xã hội nước ta còn nhiều khó khăn thách thức, song cả nước đã giải quyết việc làm cho khoảng 1,543 triệu lao động (đạt khoảng 96,25% kế hoạch năm), tuy không đạt kế hoạch đề ra nhưng đây cũng là một trong những thành công trong công tác giải quyết việc làm trong bồi cảnh suy giảm kinh tế toàn cầu.
Trong bối cảnh mới của tình hình thế giới sau khủng hoảng và suy thoái kinh tế, Việt Nam sẽ đối mặt với những thách thức trên thị trường lao động cũng như việc cân bằng giữa tạo việc làm và phát triển, ổn định kinh tế vĩ mô. Do đó, để thực hiện tốt công tác giải quyết việc làm, cải thiện, nâng cao đời sống nhân dân, hướng tới mục tiêu việc làm bền vững cho người lao động, trong thời gian tới cần tập trung thực hiện các giải pháp sau:
Một là, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, đẩy mạnh cải cách kinh tế, tái cơ cấu nền kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại để tận dụng lợi thế cạnh tranh của đất nước, phát triển hài hoà, bền vững các vùng, thúc đẩy phát triển các vùng kinh tế trọng điểm, đẩy mạnh thu hút và giải quyết việc làm cho lao động;
Hai là, hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về việc làm, xây dựng các văn bản hướng dẫn Bộ Luật lao động, Luật Việc làm (đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ6 Quốc hội khóa XIII ngày 16/11 /2013) với nhiều chính sách mới nhằm hỗ trợ tạo việc làm, nâng cao chất lượng lao động như: tín dụng hỗ trợ tạo việc làm; hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, việc làm cho người lao động ở khu vực nông thôn, hỗ trợ phát triển thị trường lao động, đánh giá cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia,...;
Ba là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực góp phần nâng cao chất lượng việc làm, góp phần quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại và cũng là một trong những tiền đề góp phần nâng cao chất lượng việc làm, thực hiện mục tiêu giải quyết việc làm cho người lao động;
Bốn là, thực hiện các chính sách ổn định việc làm để bảo đảm việc làm, việc làm bền vững cho người lao động. Khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi hỗ trợ các tổ chức, cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế trong và ngoài nước tạo thêm việc làm có năng suất, chất lượng và hiệu quả. Đẩy mạnh việc thực hiện các chính sách và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, tăng cường quản lý, bảo vệ quyền lợi người lao động làm việc ở nước ngoài,...;
Năm là, hoàn thiện hệ thống thông tin thị trường lao động thông qua việc xây dựng cơ sở dữ liệu về thị trường lao động (cở sở dữ liệu cung - cầu lao động) và củng cố, nâng cao chất lượng của các tổ chức dịch vụ việc làm, nâng tần suất hoạt động của các sàn giao dịch việc làm, nâng cao năng lực của hệ thống dịch vụ việc làm công, tiến tới thành lập hệ thống dịch vụ việc làm công thống nhất từ trung ương đến địa phương góp phần quan trọng kết nối cung-cầu lao động hiệu quả.
TS. Nguyễn Thị Hải Vân - Cục trưởng, Cục Việc làm
Xem