Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

Cần sớm xây dựng chiến lược phát triển quan hệ lao động

29/06/2011

Ngày 29/6/2011, tại Hà Nội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Tổ chức USAID phối hợp tổ chức Hội thảo ba bên về định hướng chiến lược thúc đẩy quan hệ lao động (QHLĐ). Tham dự hội thảo có Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Phạm Minh Huân, ông Lance Compa, chuyên gia về QHLĐ Hoa Kỳ, đại diện một số bộ, ngành và Sở Lao động – Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố.

Tại hội thảo, các chuyên gia về QHLĐ trong nước và quốc tế, đại diện các bộ, ngành đã trình bày về: Thực trạng và định hướng phát triển QHLĐ ở Việt Nam; Vai trò của tổ chức đại diện người sử dụng lao động và của công đoàn trong chiến lược phát triển QHLĐ nước ta; Kinh nghiệm phát triển QHLĐ hài hòa ở một số nước trên thế giới.

Theo TS Nguyễn Hữu Dũng: Các thiết chế cơ bản của QHLĐ nước ta bước đầu đã đi vào hoạt động và phát huy vai trò tích cực (như hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, chủ thể đại diện…). Cơ chế tham khảo các bên ở cấp quốc gia đã từng bước được thực hiện có hiệu quả trong việc xây dựng pháp luật, làm cho pháp luật có tính khả thi hơn. QHLĐ dần hình thành và phát triển trên cơ sở nguyên tắc thị trường và có sự quản lý của Nhà nước, ở những khu vực và vùng có thị trường lao động phát triển sôi động thì QHLĐ phát triển hơn. Nhìn tổng thể, QHLĐ trong các doanh nghiệp được cải thiện, ổn định và đồng thuận, nhất là trong doanh nghiệp Nhà nước.

Tuy nhiên, QHLĐ nước ta cũng còn những mặt hạn chế sau: Lao động có QHLĐ chiếm tỷ lệ thấp (gần 30%, khoảng 14 triệu lao động). Cơ chế 2 bên và 3 bên, cơ chế đối thoại và thương lượng tuy đã hình thành, nhưng còn sơ khai, chưa hoàn thiện và đi vào thực chất. Tổ chức đại diện các bên đang trong quá trình đổi mới hoạt động phù hợp với kinh tế thị trường, năng lực đại diện còn yếu và hoạt động chưa thật hiệu quả, nhất là ở doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp tư nhân. Việc chấp hành pháp luật lao động của các bên, nhất là người sử dụng lao động chưa nghiêm. Quản lý Nhà nước về QHLĐ còn bất cập. Mô hình Ủy ban QHLĐ chưa hoàn thiện và hiệu quả hoạt động còn hạn chế. Tranh chấp lao động và đình công tự phát, không đúng với qui định của pháp luật có xu hướng tăng. Từ năm 1995 đến năm 2010 cả nước xảy ra 3.056 cuộc đình công, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của các doanh nghiệp và môi trường đầu tư của nước ta.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp ngày càng phát triển, ước tính năm 2020 có khoảng từ 1,5 – 2 triệu doanh nghiệp, trong đó 90% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Số lao động làm công ăn lương cũng ngày càng tăng và chiếm tỷ lệ lớn. QHLĐ trở thành một trong những cơ cấu xã hội cơ bản nhất ở Việt Nam. Vấn đề tranh chấp lao động và đình công vẫn diễn biến phức tạp, nhất là trong các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp tư nhân.

Chính vì vậy, phát triển QHLĐ phải được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 – 2020, trong đó các nhiệm vụ trọng tâm của chiến lược phát triển QHLĐ ở nước ta trong thời gian tới là: Xây dựng quan hệ (cơ chế) 3 bên và 2 bên theo các nguyên tắc thị trường và phù hợp với đặc điểm của Việt Nam. Xây dựng cơ chế đối thoại, thương lượng và thỏa thuận giữa các bên về QHLĐ một cách thực chất, tránh hình thức. Đẩy mạnh việc thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể trong doanh nghiệp. Xác định rõ các chủ thể đại diện các bên trong QHLĐ; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động phù hợp với kinh tế thị trường và nâng cao năng lực đại diện của các bên. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển doanh nghiệp; Chiến lược xây dựng giai cấp công nhân và đẩy mạnh thành lập tổ chức công đoàn trong doanh nghiệp. Xây dựng mô hình quan hệ lao động tốt trong các doanh nghiệp để nhân rộng. Phát triển hệ thống cung cấp dịch vụ hỗ trợ thúc đẩy QHLĐ.

Để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, hệ thống các giải pháp được đưa ra là: Tổ chức nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về QHLĐ ở Việt Nam, tuyên truyền nâng cao nhận thức về xây dựng QHLĐ hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp; Sửa đổi Bộ luật Lao động, xây dựng luật chuyên ngành về QHLĐ; Tập trung xây dựng và hoàn thiện những thiết chế cơ bản của QHLĐ tại doanh nghiệp; Xây dựng và thực hiện Chương trình tăng cường năng lực đại diện thực sự của các bên trong QHLĐ, nhất là công đoàn; Phát triển các cơ sở cung cấp dịch vụ hỗ trợ phát triển QHLĐ trong doanh nghiệp; Nâng cao vai trò quản lý Nhà nước, nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của Ủy ban QHLĐ; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về QHLĐ./.


Xem